Sambhaji Maharaj History in Marathi- छत्रपती संभाजी महाराज

0
117
views
Sambhaji Maharaj
Image Creadit: India Mart
पूर्ण नावसंभाजीराजे शिवाजीराजे भोसले
अधिकारकाळ१६८१ – ११ मार्च १६८९
जन्म १४ मे १६५७
राज्याभिषेक१६ जानेवारी १६८१
राजधानीरायगड किल्ला
वडीलशिवाजीराजे शहाजीराजे भोसले
आईसईबाई शिवाजीराजे भोसले
पत्नीयेसूबाई
मुलेभवानीबाई महाडिक
छत्रपती शाहू महाराज
अहिल्याबाई शिंदे
उंची५.९ ते ६.० फूट
वजन१०० किलो
राजब्रीदवाक्य 'श्री शंभो: शिवजातस्य मुद्रा धौरीव राजते, यंदकसेविनी लेखवर्तते कस्य नोपरी '
चलनहोन, शिवराई
उत्तराधिकारीछत्रपती शाहू महाराज

Chhatrapati Sambhaji Maharaj

Sambhaji Maharaj शिवाजी महाराजांचे मोठे पुत्र होते. संभाजी महाराजांना इतिहासात सर्वात प्राणघातक योद्धा म्हणून ओळखले जातात.

Sambhaji Maharaj
Image Creadit: samacharnama

१४ वर्षांच्या वयात त्यांनी अनेक भाषा शिकल्या आणि संस्कृतमध्ये ‘बुद्धभूषण’ ग्रंथ, नखशिखांत आणि नायका भेद (हिंदी) सारख्या संस्कृतमध्ये ग्रंथ लिहिले होते.

त्यांच्या युद्धकौशल्य चांगली ओळखली गेली आणि शिवाजी महाराजांच्या स्वप्नांना नवीन उंची मिळाली. मुघल, इंग्रजी, फ्रेंच, पोर्तुगीज आणि सिद्दी यांच्या विरोधात एकाच वेळी ५ युद्ध केले व युद्धांवर त्यांनी मराठा साम्राज्यावर विजय मिळून दिली नाही.

ते एक पौराणिक योद्धा आहे, त्याने सुमारे १३० लढाया लढविल्या परंतु त्या कधीही हरले नाहीत. मर्यादित शक्ती आणि संसाधनांसह ही मोठी उपलब्धि होती.

५०० मुघल योद्धांमध्ये एकट्या अंतर्गत प्रतिस्पर्धामुळे मुघलाने त्याना पकडले होते. तरीही त्याना अटक करण्यासाठी साखळी व रस्सी वापरणे आवश्यक होते, त्यातून त्याचे सामर्थ्य आणि कौशल्याची कल्पना करू शकतो . ३२ वर्षांच्या वयात औरंगजेबने त्यांचा क्रूरपणे वध केला.

Sambhaji Maharaj

Sambhaji Maharaj Wife:

छत्रपती संभाजी महाराजांची महारानी यशुबाई नावाची केवळ एक पत्नी होती. यशुबाई मराठा सरदार पिलजीराव शिर्के यांची कन्या होती. शिवाजी महाराजांनी जेव्हा तिला पाहिले तेव्हा संभाजी महाराजांसाठी यसुबाईची निवड केली.

रायगडच्या पडल्यानंतर, संभाजी महाराजांची पत्नी यसुबाई, संभाजी महाराजांचे पुत्र शाहूराजे आणि इतर काही नातेवाईक मुघलच्या ताब्यात होते. मुगल सैन्याने महाराष्ट्रातून परत जायला सुरुवात केली आणि औरंगजेबच्या मृत्यूनंतर आझमशाहच्या नेतृत्वाखाली दिल्लीला परत गेल्यानंतरही त्यांनी यसुबाई, शाहुराजे आणि त्यांच्याबरोबर इतर लोकांना घेतले. जेव्हा मुगल दिल्ली परत जाताना भोपाळजवळ तळ टोकाला आणि शाहूराजे छावणीपासून पळ काढला.काही इतिहासकारांचा असा विचार आहे की शाहू महाराजांच्या आझामशाहचे ज्ञान होते. ते महाराष्ट्रात आले आणि त्यांनी सताराच्या समर्थकांच्या मदतीने सातारा येथे आपले राज्य स्थापन केले.

दरम्यान, वेगवेगळ्या मुगल सरदारांच्या महत्वाकांक्षामुळे दिल्लीमध्ये अराजकता होती. सय्यद बंधू , उदा. Sayyad Hasan Ali Khan आणि Sayyad Hussain Ali Khan मुगल दरबारमध्ये महत्वाकांक्षी वजीर होते. मदतीसाठी ते मराठाकडे आले. पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांच्या नेतृत्वाखाली एक समझौता करण्यात आला आणि फेब्रुवारी १९१९ मध्ये दिल्ली येथे पोहोचले. सय्यद बंधू तेथे यशस्वी ठरले आणि तेथेच त्यांनी Muhammad Shah सम्राट म्हणून नियुक्त केले. नवीन सम्राटाने ४ सनद घोषित केले ज्यानुसार शिवाजी महाराजांचे मूळ साम्राज्य शाहु महाराजांना परत आले आणि चौथाई व सरदेमुखी गोळा करण्याचे अधिकारदेखील देण्यात आले. येसबई आणि मुगल ताब्यात असलेल्या इतर लोकांना मुक्त करण्यात आले आणि ते मराठा सैन्यासह सातारा येथे परतले.

येसुबाई ८ जुलै १९१९ रोजी सातारा येथे पोहचल्या.त्यांनी प्रतिस्पर्धी दोन मराठा घराण्यांना संघर्ष आणि फरक लक्षात आला आणि Warna येथे शांतता करार एप्रिल १७३१ मध्ये सातारा घराच्या शाहू आणि कोल्हापूर घराच्या संभाजी दोन गाढ्या तयार केल्या. शाहू महाराज साताराचे छत्रपती बनले आणि  शिवाजी द्वितीय (ताराराणीचा मुलगा व राजाराम महाराज) कोल्हापूरचे छत्रपती बनले.

संधिनंतरच्या काही काळानंतर, यसुबाईचा मृत्यू झाला. शाहुंनी आपल्या आई  स्मृतीप्रसंगी
माहुली (Mahuli) येथे वृंदावन संगम बांधला. महुली येथे सातारा जवळ ७ किलोमीटर अंतरावर दोन नद्यांचा संगम आहे.

Sambhaji Maharaj
Image Creadit: Sambhu

Chatrapati Sambhaji Maharaj चा चुकीचा इतिहास:

संभाजी महाराज शिवाजी महाराजांचे व त्यांच्या पहिल्या पत्नी साईबाई यांचे ४ पुत्र होते. त्यांची आई ते दोन वर्षांचे असताना मरण पावतात, त्यामुळे त्याच्यावर राजमाता जिजाऊ आणि छत्रपती शिवाजी राजे यांचा प्रभाव असतो. ज्यांच्या विचारांनी त्यांना स्वराज्याची निर्मिती करण्यास भाग पाडले. परंतु महान शक्ती असलेल्या व्यक्तीने पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला तर त्याच्या मार्गात बरेच अडथळे येतात. ज्यायोगे त्याना पुढे जाण्यापासून टाळण्यासाठी कोणत्याही प्रकारची तंत्रे वापरतात. त्याच गोष्टी येथे घडल्या ज्याने सार्वजनिकरित्या त्यांची प्रतिमा बदनाम करण्याचा प्रयत्न केला. त्याच्या इतिहासात काही विवादांसह लिहिलेले आहे.

१. कौटुंबिक विवाद:

त्यांचे सावत्र भाऊ राजाराम राजे होते. नेहमीप्रमाणे प्रत्येक आई आपल्या स्वत:च्या मुलाच्या भविष्याबद्दल विचार करते, सोयराबाई राजाराम राजे यांच्या बाजूने अधिक पक्षपातपूर्ण ठरतात. संभाजी महाराजांच्या युद्धभूमीवर आणि त्याबाहेरच्या उपलब्धतेबद्दल त्यांचा विचार केला गेला नाही . शिवाजी महाराजांनंतर त्यांचा मुलगा स्वराज्यचा दुसरा छत्रपती म्हणून स्वप्नात बघतात . म्हणून तिने शिवाजीच्या मंत्रिमंडळातले मंत्री अण्णाजी दत्तोसारख्या काही समर्थका च्या मदतीने संभाजी यांचे अपहरण करणायचा  प्रयत्न  केले होता . त्याना सिंहासनपासून दूर ठेवण्याची योजना होती.

२. मंत्रालय विवाद:

शिवाजीच्या मंत्रिमंडळात काही भ्रष्ट मंत्री होते. ते पैशांच्या दिशेने अधिक पक्षपाती होते आणि इतर लोकांकडून हिरे आणि सोन्यासारख्या महाग भेटवस्तू जे संभाजी राजे यांनी मान्य केले नाहीत. त्यांनी या मंत्र्यांना अनेक गोष्टी केल्या आणि त्यांनी त्यांच्याशी बोलले. संभाजी राजे ह्या गोष्टींच्या विरोधात होते, ज्यामुळे त्यांनी मंत्रिमंडळात त्यांचा द्वेष केला. या मंत्र्यांमुळे त्यांच्यापेक्षा लहान असलेल्या आणि अधिक शक्ती असलेल्या व्यक्तीमध्ये काम करणे आवडत नव्हते. म्हणूनच मंत्री अण्णाजी दत्तो, मोरोपंत पिंगले (स्वराज्याचे पहिले पंतप्रधान) आणि राहुजी सोमनाथ यांनी शिवाजी महाराजांच्या समोर संभाजी राज्याची प्रतिमा बदनाम करण्याचा निर्णय घेतला आणि सार्वजनिकरित्या असे केले की ते सिंहासनापासून दूर राहतील. स्वराज्याच्या दुसऱ्या छत्रपती बनण्यापासून संभाजी राजे यांच्या वाईट पात्रांविषयी अफवा पसरवल्या.

३. गोदावरीशी संबंधः

अण्णाजी दत्तो यांनी संभाजी महाराजांचे गोदावरीयांच्या परिवारातील स्त्रियांबरोबर बनावट नातेसंबंध निर्माण केला आणि लोकांमध्ये त्याबद्दल अफवा पसरवली .

४. मुगलमध्ये सामील होणे:

शिवाजी महाराज आणि संभाजी राजे यांच्यात सर्वोच्च शिल्प योजना म्हणून, त्यांना उत्तर भागात विजय पाहिजे होता , जो मुगलाच्या प्रभावाखाली होता. म्हणूनच संभाजी महाराजांनी स्वराज्य सोडले आणि मुघलमध्ये सामील झाले. ही गोष्ट चुकीच्या पद्धतीने इतिहासात लिहिली गेली आहे .

यासारख्या बर्याच गोष्टी इतिहासामध्ये लिहिल्या होत्या ज्यात त्यांनी सर्वत्र योद्धा आणि छत्रपती संभाजी महाराजांच्या रक्षणकर्त्याचे चरित्र खराब केले.

Facts about Sambhaji Maharaj:

Sambhaji Maharaj
Image Creadit: Sambhu
  • छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मृत्यु नंतर औरंगजेबने आपला सेनापती महाराष्ट्रात पाठविले . फतेह खान यांनी रामशेज किल्ला ३ वर्षांहून अधिक काळ प्रयत्न केला पण त्याला विजय मिळाला नाही. त्यानंतर दिलेर खानाने  २ वर्षेही प्रयत्न केले. पण रामशेज ६ वर्ष अजिंक्य राहिला
  • संभाजी महाराजांना १२ वेगवेगळ्या विदेशी हल्लेखोरांचा सामना करावा लागला म्हणून त्यांना समुद्राचे महत्त्व माहित होते. कारण ब्रिटीश समुद्रमुळे जास्त शक्तिशाली होतील.
  • संभाजी महाराज यांचा चांगुलपणा सांगमेश्वर येथेही दिसतो, जेथे दुष्काळादरम्यान शेतकऱ्यांनी कर गोळा केला नाही.
  • हिंदवी स्वराज्य त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजा पेक्षा २ पट मोठा आहे.
  • छत्रपती संभाजी महाराजांनी त्यांचे सावत्र काका इकोजी महाराज यांना तंजौर येथे भेट दिली तेव्हा त्यांनी सांभर चा शोध लावला. संभाजी  तंजौर गेले असताना, काही काळानंतर त्याने महाराष्ट्रीयन भोजन विशेषतः दालीची आठवण येते व दाल बनवण्याचा प्रयत्न करतात , पण ते त्यात भाज्याआणि चिंच मिसळले, त्यानंतर ते सांभर म्हणून खूप प्रसिद्ध झाले.

तुम्हाला हि माहिती कशी वाटली, आम्हाला comment box मध्ये सांगा.. जय जिजाऊ, जय शिवराय…जय शंभूराजे…

Summary
Review Date
Reviewed Item
Sambhaji Maharaj
Author Rating
51star1star1star1star1star

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here